Bedeli Ödenmiş Senedin Tahsile Sokulması Suç Oluşturur

Yargıtay 15. Ceza Dairesi’nden Bedelsiz Senedi Kullanma Kararı

Ticari ilişkilerde teminat amacıyla alınan senetlerin, borcun sona ermesine rağmen kullanılmaya devam edilmesi ceza sorumluluğu doğurabilir. Yargıtay 15. Ceza Dairesi’nin 12.06.2013 tarihli kararı, bedelsiz senedi kullanma suçunun hangi hâllerde oluşacağını açık ve net şekilde ortaya koymaktadır.

Karara Konu Olay Ne?

Somut olayda sanık, bir limited şirketi münferiden temsile yetkili kişi olup müştekilerle bir bayilik sözleşmesi imzalamıştır. Bu sözleşme kapsamında teminat amacıyla bir senet alınmıştır.

Daha sonra taraflar, bayilik sözleşmesini karşılıklı ve yazılı şekilde feshetmiş, teminat olarak verilen senedin hükümsüz olduğu ve iade edileceği açıkça belirtilmiştir.

Buna rağmen sanık, bedelsiz hâle gelen bu senedi ciro ederek kullanmış ve tahsile konu etmiştir.

Yerel Mahkeme Kararı

Sulh Ceza Mahkemesi, senedin bedelsiz kaldığını ve buna rağmen sanık tarafından kullanıldığını kabul ederek, sanığın bedelsiz senedi kullanma suçunu işlediği gerekçesiyle mahkûmiyet hükmü kurmuştur.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi

Yargıtay 15. Ceza Dairesi kararında;

• Bedelsiz senedi kullanma suçunun oluşabilmesi için,

  • Senedin borçlusunca tamamen veya kısmen ödenmiş olması,

  • Buna rağmen senedin ödenmemiş gibi tahsile sokulması veya devredilmesi gerektiğini,

• Borcun bir kısmı ödenmiş olsa dahi, senedin tamamı veya kalan miktardan fazla bir bedel için kullanılması hâlinde de suçun oluşacağını,

• Somut olayda, sözleşmenin feshedilmesiyle birlikte teminat senedinin hukuki dayanağını kaybettiğini,

• Senedin iade edilmesi gerekirken ciro edilerek kullanılmasının kasten gerçekleştirilen bir fiil olduğunu

belirterek, yerel mahkeme kararında isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varmıştır.

Yargıtay Kararı

Yargıtay 15. Ceza Dairesi;

• Sanık müdafiinin temyiz itirazlarının reddine,

• Yerel mahkemece verilen mahkûmiyet hükmünün ONANMASINA

oybirliğiyle karar vermiştir.

Bu Karar Ne Anlama Geliyor?

Bu karar, özellikle ticari hayatta sıkça kullanılan teminat senetleri açısından önemlidir. Yargıtay’a göre;

• Borcun sona erdiği veya senedin hükümsüz hâle geldiği durumlarda,

• Senedin iade edilmesi gerekirken tahsile sokulması veya devredilmesi,

• “Alacaklıyım” savunmasıyla açıklanamayacak ölçüde açık bir hukuka aykırılık oluşturur.

Bu hâllerde bedelsiz senedi kullanma suçu oluşur ve ceza sorumluluğu doğar.

Sıkça Sorulan Sorular

Bedelsiz senedi kullanma suçu nedir?

Borcu tamamen veya kısmen ödenmiş ya da hukuki dayanağı ortadan kalkmış bir senedin, ödenmemiş gibi tahsile sokulması veya başkasına devredilmesi bedelsiz senedi kullanma suçunu oluşturur.

Senedin teminat amacıyla verilmiş olması sonucu değiştirir mi?

Hayır. Teminat amacıyla verilmiş bir senet, teminat ilişkisinin sona ermesiyle birlikte hukuki geçerliliğini kaybeder. Bu senedin kullanılmaya devam edilmesi suç teşkil eder.

Borcun sadece bir kısmı ödenmişse suç oluşur mu?

Evet. Borcun bir kısmı ödenmiş olmasına rağmen, senedin tam bedel üzerinden veya kalan miktardan fazla şekilde kullanılması da bedelsiz senedi kullanma suçunu oluşturur.

Senedin iade edilmesi kararlaştırılmışsa ama edilmemişse ne olur?

İade edilmesi kararlaştırılan senedin kullanılması, sanığın bedelsizliği bildiğini gösterir ve suçun oluşumu açısından güçlü bir delil kabul edilir.

Ticari uyuşmazlık ceza davasına dönüşebilir mi?

Evet. Her ticari uyuşmazlık ceza sorumluluğu doğurmaz; ancak bedelsiz kaldığı açık olan bir senedin kasten kullanılması hâlinde, uyuşmazlık ceza hukukuna taşınabilir.

Bu karar otomatik olarak her olayda mahkûmiyet anlamına gelir mi?

Hayır. Her dosya kendi somut delilleriyle değerlendirilir. Ancak bu karar, bedelsiz senedin bilerek kullanılması hâlinde mahkûmiyet kurulabileceğini gösteren güçlü bir Yargıtay içtihadıdır.