Çocuğun Soyadının Annenin Soyadıyla Değiştirilmesi Mümkün mü?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nden Önemli Karar

Boşanma sonrası velayeti anneye verilen çocukların soyadı konusu, uygulamada en çok tartışılan aile hukuku başlıklarından biridir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 02.04.2024 tarihli kararı, çocuğun soyadının annenin soyadıyla değiştirilmesinin hangi şartlarda mümkün olabileceğini net şekilde ortaya koymuştur.

Karara Konu Olay Ne?

Tarafların boşanmasının ardından müşterek çocuğun velayeti anneye verilmiştir. Anne, çocukla aynı soyadını taşımamalarının özellikle okul hayatında ve sosyal çevrede sorunlara yol açtığını, çocuğun da bu durumu sorguladığını ileri sürerek, çocuğun soyadının kendi soyadıyla değiştirilmesini talep etmiştir.

Çocuk, yargılama sırasında dinlenmiş ve annesinin soyadını kullanmak istediğini açıkça ifade etmiştir. Baba ise bu talebin reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.

Yerel Mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesi Süreci

İlk derece mahkemesi, çocuğun ruhsal gelişimi ve üstün yararı açısından annenin soyadını kullanmasının uygun olacağı kanaatiyle davayı kabul etmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi ise ilk aşamada, yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle kararı kaldırarak davayı reddetmiştir.

Ancak dosya Yargıtay incelemesine gitmiş ve Yargıtay, çocuğun idrak çağında olması hâlinde görüşünün mutlaka alınması gerektiğini vurgulayarak kararı bozmuştur.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi

Bozma sonrası yeniden yapılan yargılamada;

• Çocuğun idrak çağında olduğu,

• Duruşmada dinlendiği ve annesinin soyadını kullanmak istediğini belirttiği,

• Anne ile birlikte yaşadığı,

• Baba ile fiilen görüşmediği,

• Okul ortamında soyadı farklılığı nedeniyle sorun yaşadığı

tespit edilmiştir.

Bu hususlar birlikte değerlendirilerek, çocuğun soyadının annenin soyadıyla değiştirilmesinin çocuğun üstün yararına olduğu kabul edilmiştir.

Yargıtay Sonucu: Karar Onandı

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi’nin bozma sonrası verdiği kabul kararında hukuka ve usule aykırılık bulunmadığını belirterek, baba vekilinin temyiz itirazlarını reddetmiş ve kararı oybirliğiyle onamıştır.

Bu Karar Ne Anlama Geliyor?

Bu karar ile birlikte;

• Boşanma sonrası velayeti anneye verilen çocuklar bakımından,

• Çocuğun üstün yararının somut delillerle ortaya konulması,

• Çocuğun idrak çağında olması hâlinde kendi görüşünün alınması,

• Soyadı farklılığının çocuk üzerinde olumsuz etkiler doğurması

durumlarında, çocuğun soyadının annenin soyadıyla değiştirilmesi mümkün olabilecektir.

Önemli Not

Her somut olay kendi özel koşulları içinde değerlendirilir. Bu karar, otomatik bir hak doğurmaz. Çocuğun yaşı, psikolojik durumu, sosyal çevresi ve ebeveynlerle olan ilişkisi gibi unsurlar her dosyada ayrı ayrı incelenir. Bu nedenle soyadı değişikliği taleplerinde hukuki destek alınması büyük önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma sonrası çocuğun soyadı annenin soyadı olabilir mi?

Evet. Yargıtay uygulamasına göre, boşanma sonrası velayet anneye verilmişse ve çocuğun üstün yararı bunu gerektiriyorsa, çocuğun soyadının annenin soyadıyla değiştirilmesi mümkündür. Ancak bu durum otomatik değildir; her olay kendi şartları içinde değerlendirilir.

Çocuğun soyadının değişmesi için babanın rızası gerekir mi?

Hayır. Baba rıza göstermese dahi, mahkeme çocuğun üstün yararının bulunduğunu tespit ederse soyadı değişikliğine karar verebilir. Yargıtay kararlarında belirleyici unsur, ebeveyn iradesinden ziyade çocuğun menfaatidir.

Çocuğun yaşı soyadı değişikliğinde önemli midir?

Evet. Çocuk idrak çağındaysa, görüşünün alınması zorunludur. Yargıtay, kendisini ilgilendiren konularda çocuğun beyanının dikkate alınmasını, hatta gerekli hâllerde duruşmada dinlenmesini şart koşmaktadır.

Çocuğun beyanı tek başına yeterli midir?

Hayır. Çocuğun beyanı önemli olmakla birlikte tek başına yeterli değildir. Mahkeme; çocuğun sosyal çevresi, psikolojik durumu, ebeveynlerle ilişkisi, okul hayatı ve soyadı farklılığının yarattığı etkileri birlikte değerlendirir.

Okulda yaşanan sorunlar soyadı değişikliği için gerekçe sayılır mı?

Evet. Özellikle okul ortamında yaşanan karışıklıklar, psikolojik baskı veya aidiyet sorunları, mahkemeler tarafından çocuğun üstün yararı kapsamında önemli bir olgu olarak kabul edilmektedir.

Velayet anneye verilmişse soyadı otomatik olarak değişir mi?

Hayır. Velayetin anneye verilmesi, çocuğun soyadının kendiliğinden değişmesi sonucunu doğurmaz. Soyadı değişikliği için ayrıca bağımsız bir dava açılması ve hukuki gerekçelerin ispatlanması gerekir.

Baba ile kişisel ilişki kurulmamış olması karar üzerinde etkili midir?

Evet. Çocuğun baba ile fiilen görüşmemesi veya ilişkinin çok sınırlı olması, soyadı değişikliğinin çocuğun sosyal ve psikolojik bütünlüğü açısından değerlendirilmesinde etkili olabilir.

Bu tür davalarda hangi ilke esas alınır?

Temel ilke “çocuğun üstün yararı”dır. Anayasa, Türk Medeni Kanunu ve uluslararası sözleşmeler uyarınca, tüm değerlendirmeler çocuğun fiziksel, ruhsal ve sosyal gelişimini esas alacak şekilde yapılır.

Her boşanma davasında aynı sonuç çıkar mı?

Hayır. Bu tür davalar emsal kararlara dayansa da, her dosya kendi delilleri ve koşulları çerçevesinde değerlendirilir. Bu nedenle benzer olaylarda dahi farklı sonuçlar ortaya çıkabilir.