HAGB Kaldırıldı mı? 30 Eylül 2026 ve 7589 Sayılı Kanunla Son Durum

11 dakika önce

4 dakikada okunur

Kısa cevap: Hayır, HAGB kaldırılmadı. Anayasa Mahkemesi 10.07.2025 tarihli, E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla CMK m.231'in HAGB'ye ilişkin fıkralarını iptal etmiş ve iptalin 30 Eylül 2026'da yürürlüğe girmesini öngörmüştü. Ancak 31.07.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Kanun, bu fıkraları yeniden düzenledi. Böylece HAGB; iki yıl sınırı, beş yıllık denetim süresi ve istinaf yolu ile uygulanmaya devam ediyor.

Son günlerde en çok sorulan sorulardan biri şu: "30 Eylül'den sonra HAGB kalkıyor mu, lehime verilen karar ne olacak?" Bu soru özellikle vergi, ticari ilişki veya şirket yönetimiyle bağlantılı bir ceza davası bulunan yöneticiler ve iş insanları için önemlidir. Çünkü iki yıl veya daha az hapis cezası gerektiren birçok dosyada HAGB, adli sicile mahkûmiyet olarak yansımamanın temel yoludur. Aşağıda son durumu ve süreleri özetliyoruz.

Siyah zemin önünde kumu akan cam kum saati - HAGB ve beş yıllık denetim süresi

Anayasa Mahkemesi ne karar vermişti?

Anayasa Mahkemesi, 7499 sayılı Kanun'la değiştirilen CMK m.231/5'in birinci cümlesini iptal etti. Gerekçe, HAGB'nin kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işlediği işkence, eziyet ve kötü muamele suçlarında uygulanmasını engelleyen bir hükmün bulunmamasıydı. Mahkeme, uygulanma imkânı kalmayan (5) ila (14). fıkraları da iptal etti ve boşluk doğmaması için iptalin, kararın 31.12.2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmasından dokuz ay sonra, yani 30 Eylül 2026'da yürürlüğe girmesine karar verdi.

Yani iptalin sebebi HAGB kurumunun kendisi değil, kötü muamele suçları için bir istisnanın eksik olmasıydı.

7589 sayılı Kanun neyi değiştirdi?

16.07.2026'da kabul edilen ve 31.07.2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun'un 15. maddesi, CMK m.231'in (5) ila (14). fıkralarını yeniden düzenledi. En önemli yenilik, (14). fıkraya eklenen hükümdür: HAGB artık işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda uygulanmaz.

Kanun, Anayasa Mahkemesi'nin eksik bulduğu noktayı giderdiği için 30 Eylül 2026'da HAGB'nin "boşlukta kalması" söz konusu değildir.

HAGB'nin şartları nelerdir?

Güncel CMK m.231'e göre mahkeme, şu koşullar birlikte varsa HAGB kararı verebilir:

Hükmedilen ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olmalıdır.
Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalıdır.
Mahkeme, sanığın kişilik özellikleri ve duruşmadaki tutumuna bakarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır.
Suçtan doğan zarar, aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmelidir. Hemen ödenemiyorsa, denetim süresi içinde aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da HAGB verilebilir.

HAGB verildiğinde sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur. Bu süre içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer. Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle ikinci kez HAGB kararı verilemez.

Şirket yöneticileri için kritik nokta: zararın giderilmesi

Ekonomik suçlarda HAGB'nin önündeki en sık engel, zararın giderilmesi şartıdır. Ancak Yargıtay bu şartı dar yorumlar. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 09.12.2025 tarihli, E.2024/10885, K.2025/14309 sayılı kararında; giderilmesi gereken zararın somut ve belirlenebilir maddi zarar olduğunu, mahkemenin önce bu zararı tespit etmesi ve sanığa zararı gidermek isteyip istemediğini sorması gerektiğini belirtti. Yalnızca "katılanın zararı giderilmediğinden" demek, HAGB'yi reddetmek için yeterli ve yasal bir gerekçe sayılmadı.

Aynı yaklaşım, Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin 20.01.2025 tarihli, E.2024/2588, K.2025/1070 sayılı kararında da yer alır: Yargıtay Ceza Genel Kurulu içtihadına atıf yapan kararda, basit bir araştırmayla belirlenebilecek maddi zararın esas alınacağı, manevi zararın bu kapsama girmediği vurgulanmıştır. Somut ve belirlenebilir bir zarar yoksa, bu şart tek başına HAGB'ye engel olarak gösterilemez.

İstisnalar ve sınırlar

Ceza iki yılı aşıyorsa HAGB uygulanamaz.
HAGB kararında hapis cezası ayrıca ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez.
Müsadereye ilişkin hükümler, HAGB verilse bile uygulanır.
Denetim süresinde kasten yeni suç işlenirse veya yükümlülüklere uyulmazsa mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, yükümlülüğü yerine getiremeyen sanığın durumuna göre cezanın bir kısmının infaz edilmemesine veya koşulları varsa ertelemeye karar verebilir.
HAGB kaydı adli sicilde mahkûmiyet olarak görünmez, ancak özel bir sisteme kaydedilir ve bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcılık ve mahkemelerce görülebilir.

Mahkeme nasıl değerlendirir, itiraz süresi nedir?

HAGB kararına karşı başvuru yolu istinaftır. Süre, kararın gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273). İstinaf incelemesinde karar, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden denetlenir. Bu nedenle, "suçu işlemediğim hâlde HAGB verildi" diyen kişi, bu itirazını istinafta ileri sürebilir.

Ancak CMK m.272/3 gereği, hapis cezasından çevrilmemiş ve sonuç olarak 15.000 TL veya altında kalan adli para cezalarına ilişkin HAGB kararları kesindir; bunlara karşı istinaf yoluna gidilemez.

Sık sorulan sorular

30 Eylül 2026'dan sonra HAGB kalkıyor mu? Hayır. Anayasa Mahkemesi'nin iptal ettiği fıkralar, yürürlüğe girmeden önce 7589 sayılı Kanun'la yeniden düzenlendi. HAGB uygulanmaya devam ediyor.

HAGB için sanığın kabul etmesi gerekiyor mu? Hayır. Güncel CMK m.231/6'da sanığın kabulü bir şart olarak yer almıyor. Sanık, HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurarak hükmü denetletebilir.

HAGB kararına itiraz süresi ne kadar? HAGB kararına karşı itiraz değil istinaf yolu açıktır. Süre, kararın gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır.

Zararı hemen ödeyemezsem HAGB alabilir miyim? Alabilirsiniz. Zarar derhâl giderilemiyorsa, beş yıllık denetim süresi içinde aylık taksitlerle tamamen ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (CMK m.231/9).

Sonuç

HAGB kaldırılmadı; 7589 sayılı Kanun'la yeniden düzenlenerek devam ediyor. Değişikliğin ana etkisi, işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin kötü muamele suçlarının kapsam dışına alınmasıdır. Vergi, ticari ilişki veya şirket yönetiminden kaynaklanan dosyalarda ise zarar tespitinin doğru yapılması ve iki haftalık istinaf süresinin kaçırılmaması belirleyici olabilir.

Kaynaklar:

⚠️ Önemli uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuza ilişkin değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.

Fener Hukuk İletişim Bilgileri Adres: Esentepe Mah. Kasap Sok. 14/7 Şişli/İstanbul Telefon: 0212 219 00 18 WhatsApp: 0555 838 50 50 E-posta: info@fenerhukuk.com.tr Online randevu